CÂY LẠC TIÊN

Cây Lạc tiên (còn gọi là Chùm bao), hay dây Chùm bao, cây Lồng đèn, Nhãn lồng, Tây phiên liên, cây Mắm nêm, dây Bầu đường, Long châu đường, cây Hồng tiên,… Cây thuốc có tên khoa học là Passiflora foetida L, thuộc họ tầm gửi Passifloraceae. Cây Lạc tiên là cây thuốc được rất nhiều người tìm đến trong điều trị giấc ngủ, vậy liệu có thật không?

1. Đặc điểm cây thuốc

Cây lạc tiên (Passiflora foetida L.), họ Lạc tiên (Passifloraceae) là loại dây leo bằng tua cuốn. Thân mềm tròn và rỗng, có lông thưa. Lá mọc so le, chia 3 thùy, thùy giữa lớn hơn hai thùy bên, mép uốn lượn có lông mịn.

Hoa to, đều, lưỡng tính có 5 cánh, màu trắng hoặc hơi tím. Hoa mọc từ nách của lá và hoa có màu trắng, thiên tím nhạt, bao quanh hoa là tua có nhiều lông. Quả hình tròn màu xanh, khi chín có màu vàng. Quả cây lạc tiên được bao ngoài bởi lớp đài có gân xanh. Vỏ quả rất mỏng, bên trong có nhiều hạt nhỏ và có nhiều dịch.

Lạc tiên mọc hoang ở nhiều vùng trong nước ta, nhất là một số tỉnh vùng núi phía Bắc, nơi có độ cao trung bình 1000 m so với mặt biển, như Bắc Giang, Yên Bái, Quảng Ninh, Hòa Bình…, đôi khi phân bố ngay cả một số tỉnh đồng bằng, như Thái Bình, Hải Dương…

2. Thành phần hoá học và tác dụng dược lý

Trong thành phần của Lạc tiên có hàm lượng nhỏ alcaloid, bao gồm các dẫn chất harmol, harmin, harman, harmalin và harmalol. Hoạt chất flavonoid trong Lạc tiên chiếm từ 0.5 – 2.1%, trong đó chủ yếu là saponaretin, saponarin  và vitexin. Ngoài ra, dược liệu này còn có rất nhiều vitamin, khoáng chất tốt cho sức khỏe con người.

• Chiết xuất alcaloid có trong Lạc tiên giúp kìm hãm sự hoạt động của cafein. Từ đó, mang đến cho con người giấc ngủ ngon hơn, giảm stress và an thần hiệu quả. Sau quá trình sử dụng bài thuốc, người dùng sẽ cải thiện được chất lượng giấc ngủ, ngủ sâu và ngon giấc hơn; không còn gặp phải tình trạng mơ ngủ, tỉnh giấc giữa đêm.
• Thành phần flavonoid làm giúp ổn định huyết áp, ổn định nhịp tim, tăng cường lưu thông máu. Làm cho cơ thể luôn cảm thấy thoải mái, sáng khoái và yêu đời hơn.
• Một số thành phần có trong cây lạc tiên còn có tính kháng khuẩn, kháng viêm, cải thiện tình trạng đau nhức xương khớp và bồi bổ gan thận.
• Công dụng tiếp theo của cây lạc tiên là chống co thắt và làm giãn các cơ trơn trong cơ thể. Chính vì vậy hỗ trợ điều trị các cơn đau tử cung và đường tiêu hóa. Đây cũng là vị thuốc hữu ích giúp chị em thoát khỏi chứng hành kinh sớm.

3. Tác dụng của cây Lạc tiên

Từ lâu, trong dân gian đã biết sử dụng lạc tiên để cải thiện tình trạng mất ngủ lâu ngày, giúp an thần hiệu quả. Quả của lạc tiên có tính bình, vị ngọt nên rất lợi thủy, thanh nhiệt, giải độc ở những trường hợp mụn nhọt. Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Vân Anh, Viện trưởng Viện NC&PT Y dược học cổ truyền dân tộc sẽ đưa ra hàm lượng dược tính cũng như công dụng cụ thể của vị thuốc này như sau:

3.1. Sử dụng Lạc tiên chữa mất ngủ

Cách 1: Nấu canh Lạc tiên

Nấu canh Lạc tiên là giải pháp chữa mất ngủ, suy nhược thần kinh nhanh chóng, tiện dụng nên rất được nhiều người lựa chọn.

Cách làm như sau: Các bạn có thể thu hái ngọn Lạc tiên tươi, sau đó đem rửa sạch với nước. Có thể ngâm vào nước muối pha loãng khoảng 15 phút để loại bỏ bụi bẩn, vi khuẩn. Sau đó, đem nấu canh như với các loại rau khác để ăn hàng ngày.

Cách 2: Sắc lấy nước uống

Các bạn lấy khoảng 8 – 16g Lạc tiên tùy trọng lượng cơ thể đem sắc lấy nước uống. Ngoài ra, để giấc ngủ ngon hơn, giúp an thần tốt hơn, các bạn có thể chuẩn bị thêm ít Lá dâu, Tâm sen vào sắc cùng.

4.2. Bài thuốc điều trị viêm da, ghẻ ngứa

Với những người bị ghẻ ngứa, viêm da, có thể sử dụng bài thuốc điều trị với Lạc tiên như sau:

• Đem rửa sạch 2 – 3 nắm lá Lạc tiên, rồi vào vào nồi cùng với khoảng 1 lít nước.
• Tiến hành đun sôi thì hạ nhỏ lửa và đun thêm khoảng 15 phút nữa để cho các tinh chất của Lạc tiên hòa tan hết vào nước.
• Cuối cùng là lấy nước vừa đun để tắm hay thấm bằng khăn bông rồi chà lên vùng da bị viêm là được.

4.3. Cách dùng cây Lạc tiên giúp mát gan, giải nhiệt

Với bài thuốc này chúng ta sẽ sử dụng quả Lạc tiên. Tuy nhiên, để phát huy tối đa công dụng của Lạc tiên các bạn nên lựa chọn quả chín mọng.

Chuẩn bị:

• 500g quả Lạc tiên chín
• 250g đường kính trắng
• 1 lít nước đun sôi để nguội

Cách thực hiện:

• Đem quả Lạc tiên bổ đôi và chỉ chắt lọc lấy dịch bên trong của quả.
• Cho lượng đường vào 1 lít nước, khuấy đều cho đến khi tan hết. Tiếp đến, đổ phần dịch quả Lạc tiên vào phần nước đường, khuấy đều lên.
• Sử dụng nước này mỗi ngày sau các bữa ăn để phát huy hiệu quả tốt nhất.

4.4. Bài thuốc trị đau nhức khớp

Để điều trị tình trạng đau nhức xương khớp, đau mỏi người, các bạn có thể áp dụng bài thuốc với các nguyên liệu như sau:

• 500g Lạc tiên
• 100g lá Khổ qua
• 300g hoa Thiên lý

Cách thực hiện:

• Tất cả các nguyên liệu trên, các bạn đem rửa sạch, sau đó phơi khô, rồi sao vàng hạ thổ trong vòng 1 tháng.
• Kết thúc 1 tháng, hãy lấy các nguyên liệu ra tán nhỏ thành bột.
• Mỗi lần sử dụng chỉ cần lấy khoảng 3 thìa cà phê bột thuốc rồi đem hòa với 100 ml nước nóng. Đợi đến khi nguội là có thể sử dụng được ngay.

Các bạn nên kiên trì thực hiện ít nhất 10 ngày để có hiệu quả cải thiện tốt nhất.

4.5. Cách sử dụng cây Lạc tiên trị căng thẳng, mệt mỏi

Những người làm việc quá sức, công việc áp lực cao, thường xuyên bị mệt mỏi, căng thẳng sử dụng bài thuốc từ cây lạc tiên khô là một lựa chọn ưu tiên.

• Lạc tiên khô được phơi nắng hoặc sao thổ cho vàng
• Sao khử thổ khoảng 250g râu bắp và 150g máu cho đến khi đạt được độ héo.
• Cho tất cả hỗn hợp vào nồi đất, thêm 550ml nước và 1/4 muỗng muối hạt.
• Sắc nhỏ lửa cho tới khi thuốc còn 250ml nước thì tắt bếp.
• Mỗi ngày sử dụng 2 lần vào buổi trưa và buổi tối, kiên trì dùng trong 1 tuần sẽ thấy hiệu quả rất tốt.

4.6. Cách dùng thảo dược trị hành kinh sớm, hạ huyết áp

Để khắc phục 2 chứng bệnh này, bạn có thể áp dụng chung một công thức thuốc như sau:

• Sao khử thổ cùng lúc hỗn hợp gồm chùm bao 0,5kg; hoa thiên lý 0,3kg; lá khổ qua non 0,1kg.
• Tán hỗn hợp thành bột mịn
• Trộn hỗn hợp bột với 50g đậu xanh đã rang chín và được tán nhuyễn.
• Mỗi ngày lấy 3 thìa cà phê hỗn hợp pha cùng 100ml nước sôi, uống khi khát. Kiên trì sử dụng trong 10 ngày, người bệnh sẽ thấy hiệu quả tích cực.

5. Lưu ý khi sử dụng cây Lạc tiên

Cây Lạc tiên mang đến nhiều công dụng như an thần, chữa mất ngủ, chữa viêm da, ghẻ ngứa,… Tuy nhiên, khi sử dụng chúng ta cần chú ý những vấn đề sau để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho cơ thể:

• Chỉ sử dụng lạc tiên với liều lượng thích hợp, vừa đủ mà không được lạm dụng.
• Không được tự ý kết hợp vị thuốc lạc tiên với các thảo dược khác nếu chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ.
• Trong trường hợp dược liệu bị nấm, mốc hay có mùi hôi thối thì không nên sử dụng.
• Nếu đang sử dụng thuốc tây mà muốn dùng thêm cả dược liệu lạc tiên, các bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ có chuyên môn để được tư vấn liều lượng, cách dùng sao cho hợp lý, hiệu quả.
• Khi sử dụng quá liều khuyến cáo, người bệnh sẽ gặp một số triệu chứng đó là: lo lắng, mệt mỏi, bồn chồn, buồn nôn, buồn ngủ, nhịp tim thất thường… Do đó, sau khi sử dụng lạc tiên mà thấy có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào cần giảm liều hoặc ngừng ngay và tìm phương thuốc khác hiệu quả hơn.
• Phụ nữ đang mang thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ… tuyệt đối không được tự ý sử dụng vị thuốc này mà cần có sự chỉ định của bác sĩ.