NGUYÊN NHÂN MẤT NGỦ VÀ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG GIẤC NGỦ

Có nhiều nguyên nhân mất ngủ như các thói quen khi ngủ, tình trạng bệnh lý, yếu tố tâm lý, nhịp sinh học, sử dụng thuốc… Chúng đều trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Dưới đây là các nguyên nhân được liệt kê bởi các chuyên gia về giấc ngủ.

1. Căng thẳng và lo lắng

Lo lắng có thể khiến tâm trí bạn hoạt động nhiều và là nguyên nhân rối loạn giấc ngủ. Các vấn đề ở cơ quan, trường học hoặc gia đình khiến bạn lo lắng và làm bạn khó ngủ hoặc không thể ngủ được. Những sự kiện đau buồn như cái chết của một người thân yêu, ly hôn, hoặc mất việc làm thường gây ra căng thẳng thần kinh và lo lắng. Những tình trạng này diễn ra lâu ngày có thể dẫn đến mất ngủ kéo dài (mất ngủ mạn tính).

Biện pháp hạn chế căng thẳng và lo âu bạn có thể tham khảo là tập Yoga, thiền, dùng các loại thảo dược giúp thư giãn, nghe nhạc hoặc tâm sự với những người thân yêu, bạn bè để giải toả tâm trạng. Trong trường hợp cần thiết, bạn cũng có thể gặp bác sĩ để xin tư vấn về một liệu pháp điều trị trong thời gian ngắn.

2. Mất ngủ do bệnh lý thần kinh – tâm thần

Bệnh lý thần kinh gây mất ngủ bao gồm: Thiếu máu não, đau đầu, sau đột quỵ,… Sự suy yếu của hệ thống thần kinh kèm với thiếu hụt các chất dẫn truyền thần kinh như GABA, serotonin,… là một nguyên nhân mất ngủ quan trọng.

Bệnh tâm thần đầu tiên cần đề cập là trầm cảm, đó là một nguyên nhân rối loạn giấc ngủ phổ biến. Điều này có thể là do sự mất cân bằng hóa học trong não ảnh hưởng đến mô hình giấc ngủ. Việc bạn quá đau khổ vì những nỗi sợ hãi hoặc những suy nghĩ rắc rối cũng khiến bạn không thể ngủ ngon.

Các rối loạn tâm trạng khác thuộc bệnh lý thần kinh – tâm thần cũng là nguyên nhân mất ngủ như rối loạn lưỡng cực, rối loạn lo âu hoặc rối loạn căng thẳng sau chấn thương đều có thể gây ra các vấn đề về giấc ngủ.

3. Nguyên nhân mất ngủ do tuổi tác

– Ảnh hưởng của tuổi tác lên giấc ngủ

Tình trạng mất ngủ tăng lên theo tuổi tác khi cách ngủ của bạn thay đổi. Người lớn tuổi thường gặp khó khăn với giấc ngủ kéo dài trong khoảng thời gian 8 giờ. Theo một số ước tính cho thấy gần một nửa số nam giới và phụ nữ trên 60 tuổi gặp phải các triệu chứng rối loạn giấc ngủ ban đêm.

Ở người lớn tuổi, nếu có thể hãy ngủ trưa trong ngày để có đủ 8 giờ ngủ được khuyến nghị trong khoảng thời gian 24 giờ. 

– Biến đổi sinh lý theo tuổi tác

Tuổi tác ảnh hưởng đến giấc ngủ ở nữ giới cao gấp đôi so với nam giới. Sự thay đổi nội tiết tố trong chu kỳ kinh nguyệt và theo các thời kỳ tiền mãn kinh – mãn kinh được cho là nguyên nhân của chứng rối loạn giấc ngủ. Theo các chuyên gia, sự thiếu hụt estrogen, progesteron là những yếu tố gây ra tình trạng nhiều thay đổi ở cơ thể phụ nữ. Mất ngủ là hậu quả của các thay đổi nội tiết đó, nó xảy ra trong thời gian dẫn đến mãn kinh, được gọi là mất ngủ tiền mãn kinh, kèm với các triệu chứng đổ mồ hôi và bốc hỏa.

4. Các loại thuốc đang sử dụng

Một số loại thuốc không kê đơn có thể là nguyên nhân mất ngủ về đêm. Thuốc giảm đau, thuốc thông mũi và các sản phẩm giảm cân có thể chứa caffein hoặc các chất kích thích khác. Thuốc kháng histamin có thể khiến bạn buồn ngủ ban đầu, nhưng sau đó chúng có thể dẫn đến đi tiểu thường xuyên và làm rối loạn giấc ngủ vào ban đêm.

Các loại thuốc kê đơn có thể là nguyên nhân mất ngủ bao gồm:

• Thuốc chống trầm cảm
• Thuốc tim và huyết áp
• Thuốc dị ứng
• Thuốc kích thích

Nếu bạn đang dùng các thuốc này và gặp phải hiện tượng mất ngủ thì sau khi bạn ngừng thuốc, có thể giấc ngủ của bạn sẽ cải thiện

5. Ảnh hưởng của các chất kích thích

Những thức uống chứa caffein, giúp kích thích não như cà phê, trà, nước ngọt, nước tăng lực có thể là nguyên nhân rối loạn giấc ngủ. Uống cà phê vào buổi chiều muộn có thể khiến bạn tỉnh táo và trằn trọc cả đêm. Nicotin trong thuốc lá cũng là một chất kích thích có thể gây ra giấc ngủ.

Rượu là một chất có tác dụng an thần và giúp bạn đi vào giấc ngủ ban đầu, nhưng nó sẽ ngăn chặn các giai đoạn ngủ sâu và khiến bạn trằn trọc. Điều này không tốt cho chất lượng giấc ngủ của bạn do giai đoạn ngủ sâu cần thiết để nghỉ ngơi đầy đủ.

6. Nguyên nhân mất ngủ do bệnh lý mắc kèm

Rối loạn giấc ngủ được chia làm 2 loại dựa theo nguyên nhân là mất ngủ nguyên phát và mất ngủ mắc kèm. Trong đó mất ngủ mắc kèm là tình trạng rối loạn giấc ngủ do các các bệnh lý là nguyên nhân mất ngủ hoặc làm nặng hơn tình trạng rối loạn giấc ngủ.

Các bệnh mãn tính hoặc các triệu chứng có thể gây ra rối loạn giấc ngủ có thể liệt kê bao gồm:

• Đau mạn tính
• Khó thở
• Chứng ngưng thở lúc ngủ
• Viêm khớp
• Bệnh tiểu đường
• Bệnh tim mạch
• Béo phì
• Ung thư
• Tiểu nhiều, tiểu đêm
• Bệnh trào ngược dạ dày thực quản
• Bệnh tuyến giáp
• Thời kỳ tiền – mãn kinh

7. Nguyên nhân mất ngủ do nhịp sinh học

Nhịp sinh học là chu kỳ sinh hóa, sinh lý và hành vi kéo dài 24 giờ của cơ thể liên quan đến nhịp ngày – đêm. Nhịp điệu này còn gọi là đồng hồ sinh học bên trong của bạn. Nó điều chỉnh chu kỳ giấc ngủ, nhiệt độ cơ thể và sự trao đổi chất. 

Làm việc theo ca hoặc di chuyển xa có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học của cơ thể. Các bác sĩ phải trực đêm, công nhân làm ca đêm,…tính chất công việc có thể gây đảo lộn giờ giấc. Lâu dần, nó sẽ gây ra tình trạng rối loạn giấc ngủ.

8. Các thói quen khi ngủ

Lo lắng về việc ngủ không đủ giấc có thể dẫn đến tình trạng mất ngủ nhiều hơn. Nếu đây là trường hợp của bạn, hãy thử thay đổi thói quen đi ngủ thông thường của bạn. Làm theo các mẹo sau:

• Tắm thư giãn
• Nghe một số bản nhạc nhẹ nhàng
• Tránh xem TV, sử dụng điện thoại hoặc làm việc trên giường
• Ăn uống: Không ăn ngay trước khi đi ngủ vì cơ thể bạn sẽ bận rộn với quá trình tiêu hóa khi bạn đang ngủ hoặc gây ra chứng ợ nóng.